Veliki jubilej Matice srpske u Banjaluci: Izložbe i film povodom dva vijeka trajanja
Povodom obilježavanja dva vijeka postojanja najstarije srpske književne, kulturne i naučne institucije, u Izložbenom salonu Narodne i univerzitetske biblioteke Republike Srpske u srijedu, 21. oktobra, u 12 časova biće svečano proslavljen jubilej Matice srpske i njene biblioteke.
Ovaj kulturni događaj priređuje se u sklopu manifestacije „Dani Srbije u Republici Srpskoj“, a posjetioci će imati priliku da pogledaju dokumentarno-narativni film „Trag“, kao i dvije postavke: elektronsku izložbu „200 godina Matice srpske i Biblioteke Matice srpske“ te postavku „Iz fondova Matice srpske i Biblioteke Matice srpske“.
Projekcija filma Trag pred banjalučkom publikom
Na samom početku programa publici u Banjaluci biće prikazano filmsko ostvarenje „Trag“, čija je premijera održana 28. aprila 2026. godine na Svečanoj akademiji upriličenoj povodom Dana Biblioteke Matice srpske. Režiju ovog dokumentarnog filma potpisuje Mihajlo Obrenov, scenario je pisala Violeta Mitrović, dok je uloga glavnog i odgovornog urednika pripala upravniku Biblioteke Selimiru Raduloviću.
Dragocjena arhivska građa i rukopisne knjige
Pored projekcije, pripremljena je i postavka zasnovana na građi iz zbirki Biblioteke Matice srpske, Galerije Matice srpske, Rukopisnog odeljenja Matice srpske, kao i Muzeja Vojvodine, Arhiva Vojvodine i Gradske biblioteke u Novom Sadu. Izložbeni materijal pruža pregledan uvid u istorijski razvoj i dvovjekovni rad ovih ustanova.
Autorski tim postavke čine Nenad Stanojević, Mihailo Sakač, Miroslav Marčić i Vid Kecman, stručni konsultanti su Dušica Grbić, Gordana Đilas i Slađana Subašić, a urednik je Selimir Radulović. Postavka sadrži Osnove Matice srpske, njen prvi statut, portrete značajnih ličnosti, donatora i dobrotvora, kao i odabrana izdanja, rukopise i štampane knjige.
Dva vijeka od osnivanja u Pešti
Matica srpska osnovana je 1826. godine u Pešti, a neposredan povod predstavljale su teškoće u izdavanju „Serbskog letopisa“, pokrenutog 1824. za 1825. godinu. Časopis je, prema zamisli osnivača i prvog urednika Georgija Magaraševića, sabirao dostignuća srpskog književnog i naučnog rada.
Kako bi obezbijedili nesmetano izlaženje lista, srpski intelektualci i trgovci u Pešti na čelu sa Magaraševićem osnovali su društvo sa ciljem da se srpske knjige objavljuju i šire, te da se srpska kultura predstavlja u Evropi uz prosvjećivanje sopstvenog naroda.
