Kanalizaciona mreža u Banjaluci ne prati tempo masovne gradnje
Dok se u gradu ubrzano podižu novi stambeni blokovi, kanalizaciona mreža u Banjaluci suočava se sa ogromnim pritiskom, a čak 28.789 domaćinstava na kompletnoj teritoriji grada uopšte nema obezbijeđen odvod otpadnih voda.
Prema evidenciji banjalučkog „Vodovoda“, ukupan kanalizacioni sistem prostire se na 419 kilometara. Od te dužine, 197 kilometara otpada na fekalnu kanalizaciju, 121 kilometar čini oborinska mreža, 99 kilometara je mješoviti cjevovod, dok na potisnu kanalizaciju otpadaju svega dva kilometra. Ipak, samo u užem urbanom jezgru zabilježeno je 19.468 stambenih priključaka na vodovod koji nemaju kanalizaciju.
Rubna naselja godinama čekaju priključke
Odvod otpadnih voda u najvećoj mjeri nedostaje u prigradskim zonama kao što su Ramići, Dragočaj, Motike, Tunjice, Priječani i Saračica, ali i u pojedinim dijelovima Kuljana, Šargovca, Debeljaka i Lauša. Iz komunalnog preduzeća „Vodovod“ poručuju da izazov ne leži isključivo u zonama koje nemaju razvedene cijevi.
Kao ključni infrastrukturni problem u ovom preduzeću ističu preopterećenost mješovitih kolektora na određenim tačkama, zbog čega je nužno njihovo sistemsko razdvajanje. Pored toga, kao ogroman nedostatak navodi se i nepostojanje postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda povezanog sa primarnom mrežom.
Obaveze investitora i planovi gradske uprave
Zbog stalnog rasta stambenog fonda postavlja se pitanje izdržljivosti komunalnog sistema. Vuk Višekruna, v.d. načelnika Odjeljenja za prostorno uređenje Grada Banjaluka, objašnjava da se neophodna infrastruktura utvrđuje kroz urbanističko-tehničke uslove, na osnovu planskih dokumenata.
Ukoliko na parceli ne postoji potrebna mreža, obaveza njenog izvođenja prebacuje se na investitora. Grad sa graditeljem sklapa ugovor i tek tada izdaje građevinsku dozvolu, uz pravilo da infrastruktura mora biti završena i predata lokalnoj upravi prije izdavanja upotrebne dozvole. Prije definisanja lokacijskih uslova obavezno se traži i stručno mišljenje „Vodovoda“, mada iz ovog preduzeća podsjećaju da Grad kroz regulacione planove određuje kapacitete.
Projekat kolektora vrijedan godišnjeg budžeta
O planovima za rješavanje centralnog tretmana otpadnih voda govorila je Milada Šukalo, projekt menadžer Grada Banja Luka. Ona je pojasnila da poduhvat izgradnje glavnog kolektora i fabrike za prečišćavanje podrazumijeva obnovu, širenje i tehničko razdvajanje fekalnog i oborinskog toka, što je osnovni uslov za funkcionisanje postrojenja.
Druga etapa obuhvatiće naselja koja su trenutno bez priključaka, gdje će se graditi nova mreža i spajati na magistralni vod. Nakon što je krajem 2025. godine završena predstudija, Grad je obezbijedio 1,8 miliona evra za dalju pripremu dokumentacije. Očekuje se da glavni projekat bude kompletiran 2027. godine, a početak građevinskih zahvata predviđa se za 2028. godinu. Procjenjuje se da bi čitava investicija mogla dostići vrijednost ravnu jednom cjelokupnom godišnjem gradskom budžetu.
Upozorenja ekologa na zagađenje rijeke Vrbas
Dok cijene stanova u 2026. godini u prosjeku dostižu oko 4.000 KM po kvadratu, a uz obalu rijeke i do 4.300 KM, postavlja se pitanje uticaja urbanizacije na prirodu. Na opasnost od zagađenja rijeke upozorio je Vladimir Topić iz Centra za životnu sredinu.
Topić ukazuje na to da se godinama unazad duž toka Vrbasa podižu potporni zidovi, privatni objekti i direktni kanalizacioni ispusti, dok istovremeno klimatske promjene smanjuju nivo vode, što podiže koncentraciju štetnih i kancerogenih materija. Tokom proteklog ljeta zabilježeno je da su pojedina banjalučka kupališta bila mikrobiološki nebezbjedna za kupače, mada se ti podaci ne mogu bez detaljnih analiza direktno pripisati isključivo novogradnji.
