Zašto opasno hrkanje ugrožava rad srca i mozga
Mnogi ljudi zvukove koji nastaju tokom sna doživljavaju kao bezazlenu pojavu, ali opasno hrkanje zapravo može predstavljati simptom ozbiljnog zdravstvenog stanja poznatog kao opstruktivna apneja u spavanju (OSAS). Ovaj poremećaj karakterišu kratkotrajne pauze u disanju, usljed kojih dolazi do prekida strujanja vazduha kroz nosnu šupljinu i grlo, što stvara veliko opterećenje za čitav organizam.
Posljedice prekida disanja po srce i mozak
Kada dođe do djelimičnog ili potpunog zatvaranja disajnih puteva, nastupa faza bez disanja koja traje deset ili više sekundi. U težim oblicima ovakve pauze mogu se ponoviti i po nekoliko stotina puta tokom samo jedne noći. Zvuk nastaje usljed vibriranja opuštenih tkiva mekog nepca i ždrijela, a prestanak protoka vazduha uzrokuje pad koncentracije kiseonika u krvi i nagli skok nivoa ugljen-dioksida.
Ljekari ističu da su na ove promjene posebno osjetljivi srce i mozak. Dugotrajna apneja nosi visok rizik od pojave povišenog krvnog pritiska, srčanih aritmija, zatajenja srca, kao i moždanog udara. Pacijenti se često suočavaju sa hroničnim umorom, jakom pospanošću tokom dana, razdražljivošću, padom koncentracije i znatno smanjenom efikasnošću pri radu ili upravljanju vozilom.
Razlike u uzrocima kod odraslih i djece
Faktori koji dovode do ovog stanja razlikuju se prema životnom dobu. Kod punoljetnih osoba glavni uzročnici su uglavnom devijacija nosne pregrade, spušteno nepce ili prekomjerna tjelesna masa. Kod najmlađih pacijenata problem gotovo uvijek izazivaju uvećani nepčani ili treći krajnici, što kod djece može prouzrokovati hiperaktivnost i smetnje u razvoju.
Metode dijagnostike i mogućnosti liječenja
Uspostavljanje dijagnoze podrazumijeva detaljan otorinolaringološki pregled, primjenu Epvortove ljestvice pospanosti, kao i polisomnografiju ili somneskopiju u snu izazvanom lijekovima (DISE). Način liječenja određuje se prema težini oboljenja i konkretnom uzroku.
Konzervativni pristup uključuje smanjenje tjelesne težine, izbjegavanje konzumiranja alkohola i sedativa prije spavanja, ležanje na boku i upotrebu sprejeva za nos. U terapiji se koriste i aparati poput vilicnih udlaga (MAD) koje pomjeraju donju vilicu prema naprijed ili CPAP maske koje pod pritiskom ubacuju vazduh tokom noći. Kada je neophodno, sprovode se i hirurški zahvati radi korekcije nosne pregrade, uklanjanja krajnika ili viška tkiva nepca, dok se u najtežim okolnostima ugrađuje stimulator živca koji djeluje poput pejsmejkera za disanje. Ljekari apeluju da se problem ne ignoriše, već da se pomoć zatraži od ljekara porodične medicine, neurologa ili otorinolaringologa.
