Vremeplov za 11. oktobar: Istorijski događaji koji su obilježili ovaj dan
Vremeplov za 11. oktobar podsjeća na niz značajnih istorijskih ličnosti i prekretnica koje su obilježile 284. dan u godini, od burnih reformacijskih previranja i vladavine srpskih dinastija, pa sve do savremenih diplomatskih i svemirskih poduhvata.
Rani vijekovi i srpska istorija
Davne 1521. godine papa Lav Deseti dodijelio je engleskom monarhu Henriju Osmom titulu branioca vjere, u znak zahvalnosti za djelo u kojem je osudio teze Martina Lutera, premda je isti engleski vladar svega dvanaest godina poslije toga odbacio autoritet Rima, a potom se proglasio i poglavarom samostalne Anglikanske crkve. Deceniju kasnije, tačnije 1531. godine, u sukobu kod Kapela trupe švajcarskih rimokatoličkih kantona savladale su vojsku Ciriha i saveznika, pri čemu je život izgubio čuveni reformator Ulrih Zvingli. Krajem istog vijeka, 1579. godine, po nalogu suparnika ubijen je Mehmed-paša Sokolović, turski veliki vezir srpskog porijekla, zaslužan za povoljniji položaj Srba, obnovu Pećke patrijaršije 1557. godine pod vođstvom prvog patrijarha Makarija Sokolovića, kao i za izgradnju višegradskog mosta na Drini.
Na ovaj datum 1806. godine rođen je srpski knez Aleksandar Karađorđević, sin vođe Prvog srpskog ustanka Đorđa Petrovića Karađorđa, tokom čije su vladavine uvedeni Građanski zakonik i reforma pravosuđa, objavljeno „Načertanije“ Ilije Garašanina, te potvrđene međunarodne garancije Srbiji na Pariskom kongresu. Pored njega, 1851. godine rođen je i srpski kompozitor Josif Marinković, član Srpske kraljevske akademije i nekadašnji rukovodilac Pjevačkog društva „Obilić“, koji je ostavio trajan pečat u horskoj, crkvenoj i romantičarskoj muzici.
Globalni sukobi, kultura i tragedije
Austrijski stvaralac Anton Brukner preminuo je 1896. godine, dok je 1899. započeo trogodišnji Burski rat između Velike Britanije i južnoafričkih burskih država. U Drugom svjetskom ratu, 1942. godine, desio se težak zločin u selu Kriva Reka kod Brusa, gdje su njemačke i bugarske formacije zaključale stanovnike u crkveni objekat i digle ga u vazduh, usmrtivši 320 civila, pretežno žena i djece. Četiri godine poslije, 1946, Vrhovni sud Hrvatske izrekao je presudu kojom je Erih Lisak osuđen na smrtnu kaznu, dok su Alojzije Stepinac i Ivan Šalić upućeni na višegodišnje zatvorske kazne.
U novijoj crkvenoj istoriji, papa Ivan Dvadeset Treći je 1962. otvorio Drugi vatikanski sabor, kojim su najavljene značajne promjene. Godinu dana kasnije, istog dana 1963. godine, svijet su napustili francuski svestrani umjetnik Žan Kokto i slavna pjevačica Edit Pjaf. Politička previranja u Kini 1976. donijela su hapšenje takozvane četvoročlane bande predvođene udovicom Mao Ce Tunga, dok je 1977. u Sjevernom Jemenu ubijen predsjednik pukovnik Ibrahim al Hamdi.
Sportski susreti, svemirske misije i savremeni svijet
Sovjetski kosmonauti su 1980. okončali 185 dana dug boravak u orbiti na stanici „Saljut 6“, dok je 1988. poslanik Jan Pejzli prekinuo obraćanje pape Jovana Pavla Drugog u Evropskom parlamentu. Pjongjang je 1990. godine bio domaćin istorijskog prijateljskog susreta u kojem je fudbalska selekcija Sjeverne Koreje pred 150.000 gledalaca pobijedila Južnu Koreju sa 2:1. Tri godine poslije, u Oslu je izvršen atentat na norveškog izdavača Vilijama Nigarda. Početak novog milenijuma, 2000. godine, donio je odluku evropskih država o početku ukidanja sankcija Jugoslaviji.
U Rimu je 2013. u 101. godini preminuo osuđeni nacistički oficir Erih Pribke. Nekoliko godina kasnije, 2019, umro je ruski kosmonaut Aleksej Leonov, prvi čovjek koji je izveo istorijsku šetnju otvorenim svemirom. U novijim političkim zbivanjima, 2021. godine Aleksander Šalenberg imenovan je za novog austrijskog kancelara nakon ostavke Sebastijana Kurca, a istog dana u Beogradu je svečano otvoren samit Pokreta nesvrstanih zemalja povodom šest decenija od prve konferencije, uz učešće delegacija iz 105 država i devet međunarodnih organizacija.
